Sincap neyi sevmez ?

Defne

New member
Forum • Doğa ve Hayvanlar • Karşılaştırmalı Analiz
[HEADING=1]Sincap Neyi Sevmez? Kokular, Sesler, İnsanlar ve Uzak Durduğu Ortamlar[/HEADING]
Sincapları parkta bir ağacın üzerinde koştururken görmek hoşuma gidiyor. Ancak iş bahçeye, balkona ya da saksılara gelince durum biraz değişebiliyor. Bir sabah özenle ektiğiniz çiçeklerin toprağının kazıldığını, kuşlar için koyduğunuz yemin dağıtıldığını veya balkonunuzda bir sincabın sürekli dolaştığını düşünün. Böyle bir durumda insan ister istemez şu soruyu soruyor: Sincap neyi sevmez ve onu bulunduğumuz ortamdan uzak tutmanın en doğru yolu nedir?

İnternette acı biberden sarımsağa, keskin kokulardan yüksek seslere kadar pek çok öneri bulunuyor. Fakat her önerinin bilimsel bir karşılığı var mı? Bir sincabın korktuğu şey ile yalnızca kısa süreliğine rahatsız olduğu şey aynı mı? Üstelik bütün sincaplar aynı türden, aynı çevrede yaşayan ve aynı tepkileri veren hayvanlar değil.

Bu konuyu yalnızca pratik öneriler üzerinden değil, bilimsel bulgular, farklı insan deneyimleri ve toplumsal bakış açıları üzerinden de ele almak istiyorum. Özellikle bahçesinde sincaplarla sorun yaşayanların deneyimlerini merak ediyorum. Sizce onları uzak tutmanın en etkili yolu nedir?
[HEADING=1]1. Sincapların Sevmediği Şeyler Nelerdir?[/HEADING]
Sincapların sevmediği şeyleri tek bir kesin listeye indirgemek doğru olmaz. Tepkileri türlerine, yaşadıkları çevreye, açlık durumlarına, daha önce karşılaştıkları tehlikelere ve alternatif kaynakların bulunmasına göre değişebilir.

Bununla birlikte, sincapların bulunduğu alanı daha az çekici hâle getirmek için değerlendirilebilecek bazı etkenler vardır.
[HEADING=1]Keskin ve rahatsız edici kokular[/HEADING]
Sarımsak, soğan ve acı biber gibi maddeler, sincapları bahçeden uzaklaştırmak amacıyla sıkça önerilir. Özellikle acı biberde bulunan kapsaisin, bazı hayvanlar için caydırıcı bir tat oluşturabilir. Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Bir maddenin hayvanı rahatsız edebilmesi, o maddenin her koşulda etkili bir kovucu olduğu anlamına gelmez.

Illinois Üniversitesi'nin tarımsal danışmanlık kaynaklarında, sarımsak ve biber bazlı kovucuların kullanılabileceği, ancak yağmur sonrasında yeniden uygulanmaları gerekebileceği belirtiliyor. Maryland Üniversitesi'nin danışmanlık hizmeti de çeşitli doğal kovucuların güvenilirliğinin sınırlı olduğunu, fiziksel engellerin daha tutarlı sonuçlar verebildiğini vurguluyor.

Kaynaklar: University of Illinois Extension, University of Maryland Extension.

Benim buradan çıkardığım sonuç şu: Keskin kokular denenebilir, ancak bunları kesin çözüm olarak görmek doğru değil. Ayrıca yoğun baharatları doğrudan hayvanların üzerine serpmek, gözlerine veya solunum yollarına zarar verebilecek uygulamalar yapmak yerine, güvenli ve hayvana zarar vermeyen yöntemler tercih edilmelidir.
[HEADING=1]Ani sesler ve yoğun insan hareketliliği[/HEADING]
Sincaplar tehlike algıladıklarında çevrelerini gözlemleyebilir, kaçabilir veya saklanabilir. Ani sesler ve beklenmedik hareketler onları kısa süreliğine uzaklaştırabilir. Fakat bir bahçede sürekli insan bulunması, oradaki sincapların mutlaka ortadan kaybolacağı anlamına gelmez.

Nitekim Michigan Doğal Kaynaklar Dairesi, ses ve ışık gibi yöntemlerin bazı durumlarda işe yarayabildiğini, ancak uzun vadede etkilerinin sınırlı olabileceğini belirtiyor.

Kaynak: Michigan Department of Natural Resources – Squirrels.

Burada ilginç olan, sincapların insanlara alışabilmesidir. Bir parkta ziyaretçilerden yiyecek bulmaya alışmış bir sincap, insan yaklaşınca hemen kaçmayabilir. Aynı hayvan, bir köpeğin hızlıca üzerine koşması karşısında tamamen farklı davranabilir.

Dolayısıyla sincapların insanlardan hoşlanmadığını söylemek yerine, belirsiz, ani ve potansiyel olarak tehlikeli durumlara karşı temkinli olabildiklerini söylemek daha doğrudur.
[HEADING=1]Güvenli saklanma alanlarının azalması[/HEADING]
Sincaplar yiyecek bulabilecekleri, saklanabilecekleri ve gerektiğinde ağaçlara tırmanabilecekleri ortamları kullanır. Bu nedenle bahçede sürekli yiyecek bulunması, açıkta bırakılmış kuş yemleri ve kolay erişilebilir çöp kutuları sincapları tekrar tekrar aynı yere çekebilir.

Birleşik Krallık Kraliyet Hayvanları Koruma Derneği (RSPCA), bahçede sincapları caydırmak için yiyecek kaynaklarının azaltılmasını ve kuş yemliklerinde sincaplara karşı koruyucu düzeneklerin kullanılmasını öneriyor.

Kaynak: RSPCA – How to Keep Squirrels Out of Your Garden.

Bence en önemli nokta burada ortaya çıkıyor: Sincabın sevmediği bir şeyi bulmaya çalışmak yerine, onu o alana çeken nedenleri ortadan kaldırmak çoğu zaman daha mantıklıdır.
[HEADING=1]2. Sincaplar Hangi Yiyecekleri Sevmez veya Tüketmemelidir?[/HEADING]
Bu soruyu iki farklı başlıkta değerlendirmek gerekiyor: Sincapların iştahla tüketmediği yiyecekler ve sağlıkları açısından uygun olmayan yiyecekler.

Sincapların doğal beslenmesinde tohumlar, kabuklu yemişler, meyveler ve çeşitli bitkisel kaynaklar önemli yer tutar. Ancak bütün türlerin aynı yiyecekleri aynı ölçüde tercih ettiğini söyleyemeyiz.

Acı, yoğun baharatlı veya işlenmiş yiyecekler, doğal beslenmelerinin bir parçası değildir. Tuzlu atıştırmalıklar ve insanlara yönelik işlenmiş gıdalar da sincaplara verilmemelidir.

Cumbria Wildlife Trust, kızıl sincapların beslenmesi konusunda tuzlu yer fıstığı, Brezilya cevizi ve bazı kuru meyveler gibi ürünlerden kaçınılmasını öneriyor. Bununla birlikte, bu önerileri bütün sincap türlerine ilişkin değişmez bir beslenme listesi olarak değerlendirmemek gerekir.

Kaynak: Cumbria Wildlife Trust – Feeding Red Squirrels Responsibly.

Burada bir ayrım daha var: Bir yiyeceğin sincap tarafından sevilmemesi, onun zehirli olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde, bir sincabın belirli bir yiyeceği yemesi de o yiyeceğin sağlıklı olduğunu kanıtlamaz.

Sincapları uzaklaştırmak amacıyla yiyeceklerine zehir, kimyasal madde veya zarar verici karışımlar eklemek doğru değildir. Bu tür uygulamalar başka hayvanları, evcil hayvanları ve çevreyi de tehlikeye atabilir.

Benim yaklaşımım, yiyecek tercihlerini kullanarak hayvanı cezalandırmak yerine, besin kaynaklarını düzenlemek ve ihtiyaç duyulduğunda fiziksel koruma sağlamaktır.
[HEADING=1]3. Erkeklerin ve Kadınların Bakış Açıları: Veriler mi, Duygusal Deneyimler mi?[/HEADING]
Bu konuya erkeklerin ve kadınların yaklaşımını karşılaştırırken dikkatli olmak gerekiyor. Erkeklerin her zaman bilimsel, kadınların ise her zaman duygusal düşündüğünü gösteren genel bir kural yoktur. Böyle bir ayrım, bireysel deneyimleri açıklamak yerine insanları kalıplara sıkıştırabilir.

Yine de forum tartışması açısından, farklı karar verme biçimlerini iki örnek üzerinden karşılaştırabiliriz. Buradaki örnekler cinsiyetlere ilişkin bilimsel genellemeler değil, olası kişisel yaklaşımlardır.
[HEADING=1]Veri odaklı yaklaşım: Sorunun nedenini belirlemek[/HEADING]
Bir kişi, bahçesine gelen sincapları uzaklaştırmak istediğinde öncelikle gözlem yapmayı tercih edebilir. Sincapların hangi saatlerde geldiğini, hangi bitkilere zarar verdiğini, kuş yemliğine nasıl ulaştığını ve hangi önlemlerden sonra davranışlarının değiştiğini kaydedebilir.

Örneğin bir bahçede her sabah saksıların kazıldığı görülüyorsa, ilk adım doğrudan koku kovucusu kullanmak değil, kazının gerçekten sincaplardan kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamaktır. Ardından toprağa koruyucu tel yerleştirmek veya yemliğin konumunu değiştirmek gibi müdahaleler denenebilir.

Bu yaklaşımın avantajı, varsayımlar yerine gözlemlenebilir sonuçlara dayanmasıdır. Ancak yalnızca sayısal verilere odaklanmak da sorunun bütün boyutlarını anlamaya yetmeyebilir.
[HEADING=1]Deneyim ve duygusal etki odaklı yaklaşım: Sorunun günlük yaşama etkisi[/HEADING]
Başka bir kişi için temel mesele, saksıların kaç kez kazıldığı değil, bunun günlük yaşamda yarattığı hayal kırıklığı olabilir. Uzun süre emek vererek yetiştirdiği çiçeklerin zarar görmesi, balkonunu kullanamaması veya çocuklarının hayvanlardan korkması önemli deneyimlerdir.

Örneğin küçük bir çocuğun sincapları izlemekten mutluluk duyduğu bir evde, hayvanları tamamen uzaklaştırmak aile açısından istenmeyen bir sonuç doğurabilir. Bunun yerine yalnızca sebze saksılarını korumak, sincapların başka alanlara erişimini engellemeden sorunu çözebilir.

Bu yaklaşımın avantajı, çözümün insanlar üzerindeki etkisini hesaba katmasıdır. Bununla birlikte, duygusal bir deneyim de tek başına hangi yöntemin etkili olacağını kanıtlamaz.
[HEADING=1]İki yaklaşım nasıl birleştirilebilir?[/HEADING]
Bana göre en başarılı çözüm, verileri ve deneyimleri birlikte değerlendirmektir.

Bir tarafta zararın nerede ve ne zaman meydana geldiğini gözlemlemek, diğer tarafta bu zararın insanlar ve hayvanlar açısından ne anlama geldiğini anlamak gerekir. Böylece hem ölçülebilir hem de insancıl bir çözüm ortaya çıkabilir.

Örneğin bir kişi bahçedeki zararın yüzde kaçının sincaplardan kaynaklandığını araştırırken, başka biri çocukların bahçeyi güvenle kullanabilmesine öncelik verebilir. Bu iki hedef birbirine zıt olmak zorunda değildir. Uygun koruyucu ağlar, yemlik düzenlemeleri ve yiyecek kaynaklarının kontrolü her iki ihtiyacı da karşılayabilir.
 
Üst